-
NA POSTAWIE NOWELI JOSEPHA CONRADA "AMY FOSTER"
- Mamo patrz, to morze. - Tak, morze.
To skąd pochodzisz.
Amy! Amy!
Amy...
Moja córka zachorowała. Prosi żebyś przyszła.
Posłałem posłańca po dr Kennedy.
Jedziemy!
Niech się pani nie martwi. Nie zostawię pani samej.
Dziękuję za twe starania, Amy. Nie będziesz więcej potrzebna.
Sir, chcę czuwać przy chorej w nocy.
Sam będę czuwał, jeżeli będę uważał to za stosowne.
Zostaw nas samych, Amy.
Niech cię Bóg błogosławi.
Ależ doktorze! Po cóż tyle okrucieństwa.
- Mamo, czy ona umrze? - Dr Kennedy jest przy niej.
- Kto to jest doktor? - Chodź tu, młody człowieku.
Dlaczego tak jej nienawidzisz?
Uważasz ją za wariatkę, tak jak inni?
Wcale nie mam zamiaru uważać Amy Foster za kogokolwiek.
Ryzykujesz gangrenę krwi.
Muszę wyciąć zatrute ciało, inaczej grozi ci śmierć.
Może to ta perspektywa dodaje mi śmiałości.
Nie zważając na niechęć z jaką traktujesz Amy, -
- chciałabym poznać całą historię.
- Jeżeli mam umrzeć... - Nie umrzesz!
Nie pozwolę na to.
Może moja gorączka spadnie. Tak jak i twoja.
Śmiem twierdzić, że nikt nie zna całej prawdy.
Być może wiem więcej niż inni.
Mówił, że jest góralem...
Z odległego krańca Karpat.
Zwali go Janko.
Jego rodzina sprzedała krowę i trochę ziemi, żeby opłacić podróż.
Janko miał urzeczywistnić ich marzenia i sny o lepszym świecie.
Wolny kraj.
Nazywał go "kraj szczerego złota".
Ameryka!
Janko...
- Janko, tu jestem! - Stefan!
- Szczęściarze z nas. - Szczęściarze z nas?
Do zobaczenia, do zobaczenia!
Podróż była długa i żmudna.
Janko i jego towarzysze podróżowali w zamkniętych wagonach.
Brudni, głodni i przemarznięci.
W końcu dotarli do statku, na którym mieli przepłynąć ocean.
HAMBURG, NIEMC Y
Stefan!
- Stefan! - Do zobaczenia w Ameryce!
- Do Ameryki! - Do Ameryki!
Przynajmniej nie rozstawał się z nadzieją.
- A trafił na koszmar. - Dopóki nie spotkał Amy Foster.
Nieodgadnione są wyroki boskie.
Zwalasz całą winę na Amy, jak ci, którzy twierdzą, że sprowadza burze.
Obrażasz mnie.
Wiara w wiedźmy i inne zabobony jest dla mnie nie do przyjęcia.
Ale nie przeczę, że zawsze uważałem ją za dziwaczkę.
Była owocem rodzinnego skandalu.
Posłano ją do pracy na farmie Smitha kiedy miała zaledwie 12 lat.
Przyznaję, że była dla mnie zagadką.
Nigdy nie myślałem jednak, że Amy jest wiedźmą albo wariatką.
Wio, jedziemy!
Tom, William! Przyprowadźcie tu konie z łąki, szybko!
Diabeł nadał tę burzę!
Tom, zagoń świnie na miejsce!
Amy? Amy Foster!
Co do diabła...?
Amy!
Co robisz w ciemności? Idź zrób panu Smith herbaty.
- Co się stało? - Statek zatonął w zatoce.
Moi chłopcy, moi chłopcy!
Gdzie są moi chłopcy?
Nie bój się o nich. To statek z emigrantami, żaden z naszych.
Żaden z naszych...
Pochwalony. Niech Bóg będzie pochwalony!
- Opanuj się wdowo! - Morze mnie nakarze za te słowa.
- Kara boska! - Już, już.
- Będziemy nakazani! - Cicho!
Nikogo nie spotka kara! Nikogo z nas.
Musimy tylko wypełnić nasz obowiązek w tym tragicznym dniu.
Szanowne panie... Zajmijcie się nią.
Reszta ma zadanie do wykonania.
Czy kogoś pan uratował, doktorze?
Zaglądałem w każdą twarz. Nie było wśród nich żywego ducha.
"Nie w schronieniu, nie w odpoczynku, -
- nie w milczeniu. Gdy nadeszła kara."
Nic więcej nie możemy zrobić.
Te dusze są teraz pod Twoją opieką.
Problemy żywych nie ustąpią problemom zmarłych.
Amy... Na Boga, zarygluj drzwi!
Trzymaj się z dala od okna.
William, William!
Jakiś potwór na dworze!
- Co się do diabła tu dzieje? - Na dworze jakaś zjawa.
Na Boga! Przegonię tego czorta.
Nauczę go kręcić się i straszyć niewiasty.
Ja się już z nim porachuję.
No wychodź, niech cię zobaczę!
W porządku, kolego.
Jeżeli pozwolisz... może razem coś wymyślimy.
Dziękuję panu, że pozwolił mi pan odpocząć w swej zagrodzie.
- Nie zrobiłem nic złego. - Dobra, idź już stąd.
Nie jestem żebrakiem, jestem podróżnym.
- Boże Wszechmogący! - Co za pies, spokój!
Nie!
- Nie chciał nic złego. - Do domu i to szybko.
Powiedziałem do domu! Wracaj do swoich zajęć.
Możesz to jeść?
Droga pani...
Dzięki, że pan przyszedł tak szybko.
- Jest dzikszy niż marcowy zając. - Dawno ich nie widziałem.
Ostatnim razem kiedy je widziałem były jak wszystkie inne.
Może mi pan niedowierza. Uważam, jak i inni, -
- że ta bestia uciekła z domu wariatów. Bóg wie jakiego.
Będę wdzięczny za pana porady. Wariaci umieją zwieść na manowce.
Kiedy go tu zamykałem na siłę wyglądał jak potwór, -
- i przez chwilę miałem wrażenie, że nim jest. Proszę zobaczyć.
Co to, był umorusany jak świnia...
Otwierałaś te drzwi? Mógł nas we śnie pozarzynać!
- Był brudny. - Umyłaś go? Na Boga, dziewczyno!
Gdybyś nie była wariatką, to podejrzewałbym siły nieczyste.
Przydała by mu się wizyta u fryzjera.
Jak nam wiadomo, to nieosiągalne w tych stronach.
To szczera prawda.
Niech mnie diabli, jeśli wiem co z nim zrobić.
On jest zabawny.
To ostatnie co o nim myślę. Już ja go rozgryzę!
Nie zapomnę, droga pani!
Nigdy, nigdy!
Musiało mu być okropnie, znaleźć się bezpomocnym w obcym kraju.
Tej zimy Janko doświadczył doskwierającej samotności.
Płacą mi za pilnowanie owiec, a nie ciebie kopiącego nawóz!
Swaffer zapomniał, w którym wieku żyjemy.
Musisz pracować, żeby starczyło na nas dwoje.
Pracował za darmo. Jak niewolnik.
Nie znał języka, w którym mógłby się porozumieć.
Wyznał później, że jego pocieszeniem była pamięć o dziewczynie, -
- która dała mu chleba.
Nie wiem czy Amy kiedykolwiek myśli o nim.
Jej życie potoczyło się jak przedtem.
Co niedziela odwiedza swoich rodziców, Mary i Isaaca Foster.
Spóźniłaś się.
- Matko, ojcze... - Po co ona tu przychodzi?
- Przychodzi pomagać matce. - Nie pasuje tu.
Czy to dziwne, przy takim traktowaniu?
Nawet ptakom nie dałbyś śpiewać.
- Jestem jej karmicielem... - To ona jest naszą karmicielką!
- Ja decyduję w moim domu. - Twoim domu? To dom Swaffera.
Po co to wypominać? Ona tylko przynosi nam wstyd.
- Isaac! - To zbieranie odpadków na plaży.
Wszyscy wiedzą!
A dokąd to ty się wybierasz?
- Mówię do ciebie, panienko! - Isaac, proszę!
Isaaca wydziedziczyli z powodu jego skandalicznego ożenku.
Wciąż obarcza Amy winą za swoje problemy.
Może dlatego właśnie używa milczenia jak broni przeciw jego atakom.
Odizolowali Amy od życia w osadzie, a ona zwróciła swe uczucia k morzu.
Morze nie mogło spełnić jej wymagań.
Szach.
Do diaska ze mną, jeżeli znów mnie nie pokonałeś.
Takim jesteś zapalonym szachistą, czy twój robotnik nie ma wolnego?
Nie wiem czy tak go można nazwać.
Smith złapał go w zagrodzie w New Barns.
Uważa go za wariata.
Zjeździłeś cały świat doktorze. Powiedz mi, -
- myślisz, że mamy tu do czynienia z Indusem?
Nie, chyba że przeszedł metamorfozę.
On mi przypomina Baskijczyka.
Czy pan mówi po hiszpańsku?
Jest pan w Anglii.
Mówi pan po francusku? Rozumie pan?
Dziękuję panu.
Nauczył się paru słów od mojej córki.
Wydaje się, że nazywa się Janko Góral.
Janko! Mogę...?
O... Bardzo proszę.
Moskwa? Tołstoj, Czechow...
Niech to... Tylko pomyśleć!
- Wołga? Kijów? - Kijów to stolica mojego kraju.
Swaffer, on jest Rosjaninem!
- To świetni szachiści. - Byłem w drodze do Ameryki.
Ameryka.
- Jak długo ten człowiek tu jest? - Od zimy. Parę miesięcy.
- Moja córka jest lepsza w... - 18 lutego.
Dzień kiedy morze wyrzuciło rozbitków.
Swaffer, oto ma pan jedynego, który ocalał z zatoniętego statku.
Dr James Kennedy.
Kennedy.
Czy pan myśli, że on wie... jaki los spotkał jego towarzyszy?
Nie wiem...
Może mógłby czasami dostać wolne, chciałbym go nauczyć angielskiego.
Nie widzę przeszkód.
Może nauczy grać pana w szachy, żeby gra warta była podróży.
Usiądź.
JedŸ.
Od dziś normalne odżywianie.
To pieniądze.
Będziesz pracował do zmroku. Niedziela wolna.
Co robisz w wolnym czasie jest twoją sprawą.
Na farmie jest jedna dziewczyna...
Dziewczyna? Chodzi ci o naszą Amy?
Amy? Może się tak nazywa.
Zgrabna panienka... wielkiej piękności.
Nasza Amy? Masz tyle szans co u oślicy Swaffera.
I chyba więcej pożytku, nie zdziwiłbym się!
Panie Swaffer, przywiózł pan chrust! William się ucieszy.
- Jeszcze nie słyszał ceny. - Proszę przyjść na herbatę.
- Filiżanka herbaty nie zaszkodzi. - Wy dwaj, macie czekać.
Dziękuję. Dziękuję.
Chwileczkę, Amy.
Nie masz minuty czasu dla swojego biednego ojca?
Ojcze...
Ten chłoptyś uważa, że jesteś zgrabną panienką, wiesz o tym?
"Wielkiej piękności!"
Wyglądasz tak powabnie w tych łachach!
Nie zna się na żartach, widzisz?
To nie chcesz tego ciastka?
- Nie, Kennedy, ruch niedobry. - "To nie jest dobry ruch."
"To nie jest dobry ruch." Właśnie!
Szybciej uczysz się angielskiego, niż ja gry w szachy.
- Pani... pomóc ja, mi... - Panna Swaffer.
Dlaczego panna w... wózek-krzesło?
Jakieś dwadzieścia lat temu, kiedy była zaręczona...
W przeddzień swojego ślubu upadła z konia.
Uwielbiała jazdę konną. Złamała kręgosłup.
Ślub poszedł w zapomnienie. Odroczony na zawsze.
To dlatego zawsze nosi ubranie czarne?
Do byłby wystarczający powód.
Dlaczego ty nie żonaty, Kennedy?
Oh, byłem żonaty! Wieki całe temu.
Dwa wieki temu... moja żona i dziecko. Syn.
Epidemia tyfusu w 74 zabrała ich oboje. W tę samą noc.
- Ale ty nie nosisz czarne? - Nie.
W szachach jak w życiu.
Trzeba patrzeć w przyszłość.
Daleko w przyszłość.
Szachmat.
Nie tak prędko!
Mam tu piękny ryj...
To pani tasiemka i reszta.
Czym mogę służyć?
Przez chwilę myślałem, że to książe Walii!
To dobry i mocny materiał ale mam coś lepszego...
- Prawdziwy frak, jak pana. - Bardzo elegancko, na pewno.
- A ta paczka? - To moja... tajemnica.
- "To mój sekret." - "To mój sekret."
Każdy człowiek ma prawo mieć swoje sekrety.
Specjalnie jeżeli ma taki frak.
Zgrabna panienka...
Wybacz mi.
- Dziękuję. - Dziękuję, dziękuję.
Chciałbym, jeżeli pozwolisz, jeżeli zechcesz...
Wybacz mi. Chciałbym pójść z tobą na spacer.
Chciałabyś?
Matko Boska, bądź błogosławiona.
Dziękuję.
Kiedy mogę jeszcze przyjść?
- Mam wolne w niedzielę. - Niedziela... dziękuję.
Amy? Jeszcze nie umyłaś tej podłogi?
- Dzięki ci Boże! - Cholerny wariat!
O jo, jo... Kogo my tu mamy.
Swaffer wie gdzie ty się pętasz?
Mówię ci, Malcolm, ten człowiek jest jakimś epileptykiem.
Co do diabła! Amy, wracaj do domu zanim twoja pani nie przyjdzie!
Nigdy bym nie...
Mam nadzieję, że wiesz co robisz, panienko! Słyszysz mnie, Amy?
Zapłacisz za to kiedy twój ojciec się dowie, zapamiętaj moje słowa!
- Czy twój kraj jest piękny? - Tak. Ludzie mają dobre serca.
- To jest... - Morze.
Odwieczne morze, ciemne... Okrutne morze.
- To stąd pochodzisz. - Pamiętem tylko mrok, wiatr.
I płacz dzieci.
Oto gdzie wszystkie ludzkie serca stracone dla miłości i strachu -
- czekają na odrodzenie.
To nie po chrześcijańsku...
Musisz być niespełna rozumu, żeby zadawać się z tym nienormalnym.
Gdybyś mu zajrzała w oczy, tak jak ja, -
- zobaczyłabyś, że ten człowiek jest niebezpieczny.
Powinnaś słuchać pana i pani Smith. Oni o tobie myślą.
- Wzięli nas na języki. - To nie pierwszy raz.
- To nasza specjalność, nieprawdaż? - Nie jesteś za dobrym mężem.
Mógłbyś spróbować być ojcem swoich dzieci.
- Powiedz jej niech go lepiej unika. - Niczego jej nie mogę nakazywać.
- Powinnam wybrać twojego ojca. - Ale ja go kocham!
Nie pokazujcie nam się na oczy, ty i twój Cygan!
Amy... W twoim wieku też byłam taka głupia, rozumiesz mnie?
- Byłam zakochana. - Ty i ojciec pobraliście się.
- Wiem, że byłaś w ciąży. - To jest zgubne pożądanie.
- Boskie naigrywanie się z kobiet... - Mary, niech ona się stąd wynosi!
To nie moja sprawa jak żyjesz swoje życie, -
- ale jak cię znów zobaczę na mojej farmie, to ci łeb ukręcę!
Wyraźnie ci to mówię!